Medicatie gebruiken en plasma doneren: wat mag wel/niet
Het complete medicatie-overzicht voor plasmadonoren
Een van de meest gestelde vragen aan Sanquin en commerciële plasmacentra is: "Mag ik plasma doneren als ik medicatie gebruik?" Het antwoord is genuanceerd: voor sommige medicijnen geldt geen enkele beperking, voor andere een wachttijd, en sommige sluiten plasmadonatie volledig uit. Dit artikel zet de belangrijkste medicijngroepen voor je op een rij.
Belangrijk: bij twijfel raadpleeg altijd de arts of donorspecialist van het centrum waar je doneert. Geef ALTIJD eerlijk aan welke medicatie je gebruikt — verzwijgen kan gevaarlijk zijn voor de patiënt die jouw plasma uiteindelijk ontvangt.
Algemene regels rond medicatie
Medicatie kan op twee manieren een probleem zijn voor plasmadonatie. Ten eerste kunnen residuen in het plasma een patiënt ongewenst beïnvloeden — denk aan een hemofiliepatiënt die per ongeluk aspirine binnenkrijgt via gedoneerd plasma. Ten tweede kan de medicatie iets zeggen over een onderliggende aandoening die op zichzelf donatie uitsluit.
Bij elke nieuwe donatie wordt je medicijngebruik opnieuw uitgevraagd. De donorspecialist beoordeelt op basis van de meest recente Europese richtlijnen.
Pijnstillers
Paracetamol: geen beperking. Je mag voor en na donatie paracetamol gebruiken.
Aspirine, ibuprofen, naproxen, diclofenac (NSAIDs): beïnvloeden bloedplaatjesfunctie. Wachttijd 3 tot 5 dagen na laatste inname. Bij langdurig gebruik (chronische pijn) wordt vaker per geval beoordeeld.
Antibiotica
Tijdens een antibioticakuur mag je niet doneren — niet vanwege het antibioticum zelf, maar omdat antibiotica betekent dat je een (lopende) infectie hebt. Wachttijd: 7 dagen na laatste antibioticadosering EN volledig genezen van de onderliggende infectie.
Bloedverdunners
Vitamine K-antagonisten (warfarine, acenocoumarol) en de nieuwere DOACs (apixaban, rivaroxaban, dabigatran): chronisch gebruik sluit plasmadonatie permanent uit zolang je deze medicatie gebruikt. Bij staken van de medicatie geldt een wachttijd van enkele weken.
Kortdurend aspirine (zoals na een hoofdpijnmoment): wachttijd 3-5 dagen.
Anticonceptie en hormonen
Alle vormen van hormonale anticonceptie zijn toegestaan: de pil, spiraal, prikpil, ring, pleister of implantaat. Ook hormonale substitutie na de menopauze (HRT) is doorgaans geen probleem.
Lees ook Vrouwen en plasmadonatie: zwangerschap, menstruatie, hormonen voor de complete uitleg.
Antidepressiva en psychofarmaca
Bij stabiele instelling op SSRIs (zoals sertraline, paroxetine, fluoxetine) of SNRIs (venlafaxine) is plasmadonatie meestal toegestaan. Bij recente wijziging in dosis of preparaat geldt vaak een wachttijd van 4 weken om bijwerkingen uit te sluiten.
Antipsychotica, lithium en stemmingsstabilisatoren worden per geval beoordeeld. Geef altijd duidelijk aan welke medicatie je gebruikt en sinds wanneer.
Allergiemiddelen
Antihistaminica (cetirizine, loratadine) zijn toegestaan. Wel moet de onderliggende reden — bijvoorbeeld een acute allergische reactie — afdoende hersteld zijn voor donatie.
Chronische medicatie
Chronische medicatie voor diabetes (metformine, insuline), hoge bloeddruk (beta-blokkers, ACE-remmers), schildklieraandoeningen (levothyroxine), cholesterol (statines): meestal geen probleem mits de aandoening goed onder controle is en je je goed voelt. Voor specifieke geneesmiddelen of nieuwe diagnoses overlegt de arts van het centrum.
Veelgestelde vragen
Mag ik plasma doneren als ik antibiotica gebruik?
Nee, tijdens een antibioticakuur mag je niet doneren. Wacht tot 7 dagen na de laatste antibioticadosering en zorg dat de onderliggende infectie volledig genezen is.
Kan ik doneren als ik anticonceptie gebruik?
Ja, alle vormen van hormonale anticonceptie zijn geen probleem voor plasmadonatie. Je kunt gewoon doneren.
Mag ik doneren bij bloedverdunners?
Nee, het gebruik van bloedverdunners zoals warfarine, apixaban of rivaroxaban sluit plasmadonatie uit. Kortdurend acetylsalicylzuur heeft een wachttijd van 3-5 dagen.
Mag ik plasma doneren bij antidepressiva?
Bij stabiel ingestelde antidepressiva (SSRIs) is plasmadonatie meestal toegestaan. Bij recente medicatiewijziging adviseert de arts vaak een wachttijd van 4 weken.
Mag ik paracetamol nemen voor donatie?
Ja, paracetamol is toegestaan en heeft geen invloed op plasmadonatie. Vermijd echter ibuprofen of aspirine in de 3-5 dagen voor je donatie.
Conclusie
De meeste reguliere medicatie vormt geen belemmering voor plasmadonatie — denk aan paracetamol, anticonceptie, schildklier- of bloeddrukmedicatie. Antibiotica vragen om een wachttijd, en bloedverdunners zijn een harde uitsluiting. Bij twijfel? Bel het centrum vooraf of vraag het ter plekke.
Eerlijkheid is altijd het allerbelangrijkste — niet alleen voor jouw veiligheid, maar vooral voor de patiënt die jouw plasma uiteindelijk ontvangt.
